Tham nhũng bao nhiêu tiền thì bị tử hình là câu hỏi được nhiều người tìm kiếm, đặc biệt trong bối cảnh các vụ án tham nhũng lớn liên tục được đưa ra xét xử. Tuy nhiên, từ ngày 01/7/2025, pháp luật Việt Nam đã có thay đổi quan trọng: Luật số 86/2025/QH15 (sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự) đã chính thức bỏ hình phạt tử hình đối với Tội tham ô tài sản (Điều 353) và Tội nhận hối lộ (Điều 354). Mức hình phạt cao nhất hiện nay là tù chung thân.
1. Trước 01/7/2025: Tham nhũng bao nhiêu tiền thì bị tử hình?
Trước khi Luật 86/2025/QH15 có hiệu lực, Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) quy định hình phạt tử hình cho hai tội tham nhũng nghiêm trọng nhất:
Tội tham ô tài sản (Điều 353 BLHS) — Khoản 4 (cũ): Tử hình khi chiếm đoạt tài sản trị giá 1.000.000.000 đồng (một tỷ đồng) trở lên, hoặc gây thiệt hại về tài sản 5.000.000.000 đồng (năm tỷ đồng) trở lên.
Tội nhận hối lộ (Điều 354 BLHS) — Khoản 4 (cũ): Tử hình khi nhận hối lộ trị giá 1.000.000.000 đồng (một tỷ đồng) trở lên, hoặc gây thiệt hại về tài sản 5.000.000.000 đồng (năm tỷ đồng) trở lên.
Tuy nhiên, ngay cả theo quy định cũ, hình phạt tử hình không được áp dụng tự động khi đạt ngưỡng tiền. Tòa án phải cân nhắc tổng thể các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ, nhân thân bị cáo và khả năng khắc phục hậu quả.
2. Từ 01/7/2025: Bỏ tử hình cho tội tham nhũng — Luật 86/2025/QH15
Luật số 86/2025/QH15 (có hiệu lực từ 01/7/2025) đã chính thức bỏ hình phạt tử hình đối với Tội tham ô tài sản (Điều 353) và Tội nhận hối lộ (Điều 354). Đây là một trong 8 tội danh được bỏ tử hình theo Luật này.
Mức hình phạt cao nhất hiện nay cho hai tội này là tù chung thân. Cụ thể:
2.1. Tội tham ô tài sản (Điều 353 BLHS — sau sửa đổi)
- Khoản 1: Phạt tù từ 02 năm đến 07 năm — chiếm đoạt tài sản từ 2.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng, hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc trường hợp đặc biệt.
- Khoản 2: Phạt tù từ 07 năm đến 15 năm — chiếm đoạt từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng.
- Khoản 3: Phạt tù từ 15 năm đến 20 năm — chiếm đoạt từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng.
- Khoản 4: Phạt tù 20 năm hoặc tù chung thân — chiếm đoạt từ 1.000.000.000 đồng trở lên.
2.2. Tội nhận hối lộ (Điều 354 BLHS — sau sửa đổi)
- Khoản 1: Phạt tù từ 02 năm đến 07 năm — nhận hối lộ từ 2.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng.
- Khoản 2: Phạt tù từ 07 năm đến 15 năm — nhận hối lộ từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng.
- Khoản 3: Phạt tù từ 15 năm đến 20 năm — nhận hối lộ từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng.
- Khoản 4: Phạt tù 20 năm hoặc tù chung thân — nhận hối lộ từ 1.000.000.000 đồng trở lên.
2.3. Điều kiện giảm án tù chung thân — quy định mới
Luật 86/2025/QH15 bổ sung điều kiện khắt khe để người bị kết án tù chung thân về tội tham ô hoặc nhận hối lộ được xét giảm thời hạn chấp hành hình phạt:
- Phải chủ động nộp lại ít nhất 3/4 tài sản tham ô, nhận hối lộ;
- Phải hợp tác tích cực với cơ quan chức năng trong việc phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm hoặc lập công lớn.
Quy định này nhằm tăng cường thu hồi tài sản tham nhũng — một trong những mục tiêu trọng tâm của chính sách hình sự hiện hành.
3. Người đã bị tuyên tử hình trước 01/7/2025 thì xử lý thế nào?
Theo nguyên tắc có lợi cho người phạm tội tại Điều 7 Bộ luật Hình sự 2015: nếu luật mới bỏ một hình phạt hoặc quy định hình phạt nhẹ hơn, luật mới được áp dụng hồi tố.
Cụ thể, những trường hợp đã bị tuyên án tử hình về tội tham ô hoặc nhận hối lộ trước ngày 01/7/2025 mà chưa thi hành án sẽ được chuyển sang hình phạt tù chung thân theo quyết định của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao.
4. Bị tố giác hoặc khởi tố về tội tham nhũng, cần làm gì?
Các vụ án tham nhũng thường có tính chất phức tạp, liên quan đến nhiều cấp, nhiều người và số tiền lớn. Việc có luật sư bào chữa từ giai đoạn sớm nhất là rất quan trọng để bảo vệ quyền lợi hợp pháp.
Với tư cách người bị tố giác (Điều 57 Bộ luật Tố tụng hình sự), bạn có quyền được biết nội dung tố giác, trình bày ý kiến, đưa ra chứng cứ và nhờ luật sư bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Nếu đã bị khởi tố với tư cách bị can (Điều 60 BLTTHS), bạn có quyền có người bào chữa ngay từ thời điểm khởi tố.
Đối với vụ án tham nhũng, luật sư cần đánh giá:
- Xác định chính xác tội danh: tham ô (Điều 353), nhận hối lộ (Điều 354) hay lợi dụng chức vụ (Điều 356);
- Giá trị tài sản chiếm đoạt hoặc hối lộ thực tế (quyết định khung hình phạt);
- Khả năng nộp lại tài sản, khắc phục hậu quả (tình tiết giảm nhẹ quan trọng);
- Vai trò trong vụ án: chủ mưu, thực hành, đồng phạm hay giúp sức.
Nếu cần hỗ trợ, liên hệ Luật sư Hình sự để được tư vấn định hướng phù hợp với hồ sơ của mình.
*Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo và không thay thế cho tư vấn pháp lý chuyên sâu. Do tính chất đặc thù và các tình tiết riêng biệt của mỗi vụ việc, giải pháp thực tế có thể thay đổi tùy thuộc vào hồ sơ và bối cảnh pháp lý tại từng thời điểm. Để nhận phương án tối ưu cho trường hợp của mình, Quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp Luật sư Hình Sự để được hướng dẫn cụ thể.
